(Ορόσημο στην Παγκόσμια Χριστιανική Κοινότητα)

ΕΙΣΑΓΩΓΗ

Με αφορμή την επίσκεψη του νυν Προέδρου των Η.Π.Α. Donald Trump, στην Κίνα,  καθώς και την αναφορά του Κινέζου  Προέδρου Σι Τζιπίνγκ,  στην παγίδα του Θουκυδίδη,  γνωστή και  στους θεωρητικούς του πολέμου  (Clausewitz) και στους  Στρατηγούς των πολεμικών επιχειρήσεων,  αναφορά,  μνημονευομένη, σχεδόν 2500 χρόνια μετά τον  Πελοποννησιακό πόλεμο (431-404 π.χ), Αθηναίων-Σπαρτιατών και των συμμάχων τους,  αλλά και στην πρόσφατη αναφορά του Καθηγητή κλασικών σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Σικάγου Αντωνίου Καλδέλλη,  ότι η Άλωση της Πόλης (1453) δεν ήταν αναπόφευκτη, που πραγματεύεται στο βιβλίο του The conquest and tragedy of Constantinople (Η κατάληψη και τραγωδία της Κωνσταντινούπολης),  573 χρόνια μετά την πτώση,  δείχνουν  πόσο σημαντικό ρόλο επιτελούν  τα γεγονότα  (επαναλαμβανόμενα,  βιωματικά και ιστορικά),  στην  κοινωνία,  είτε ολιγάνθρωπη,  είτε πολυάνθρωπη, σε οντότητα  έθνους.

Δεν φιλοδοξώ να συγκριθώ με τους παραπάνω  αναφερομένους,  αλλά,  επειδή έζησα γεγονότα και καταστάσεις,  έθιμα και δοξασίες,  επιτυχίες και αποτυχίες,  της κοινωνίας του  χωριού μας,  με πολιτικό και πολιτισμικό χρώμα,  που διατηρώ  στην μνήμη μου και ανάγονται, κυρίως, στις δεκαετίες 1960-1980,  τα οποία εξιστορούμενα,  επαληθεύονται δια της  επιδοκιμασίας και αποδοχής, των εν ζωή συμπατριωτών μας  Σερβαίων,  κατά την κρίση μου,  θέλω να συμβάλω στην ιστορική  και ρεαλιστική καταγραφή,  της εορτής του  Αγίου Κωνσταντίνου,  στους Αράπηδες,  ως βιωματική εμπειρία,  για πάσα χρήση.

Η ΕΟΡΤΗ ΤΩΝ ΑΓΙΩΝ

Η εορτή των Αγίων και Ισαποστόλων,  κατά την ορολογία  της εκκλησίας μας,  Κωνσταντίνου και της μητρός του  Ελένης,  ήταν και παραμένει, μία μεταπασχαλινή,  σημαντική  γιορτή της Χριστιανοσύνης,  στον Ελλαδικό χώρο και εν  προκειμένω, για το χωριό μας  Σέρβου και τον συνοικισμό  αυτού Αράπηδες,  αφετηρία και ορόσημο, τοπικής ή και  υπερτοπικής κοινωνικής,  σύσφιξης σχέσεων και  δεσμών  οικογενειακών,  εμπορικών,  οικονομικών,  διαπροσωπικών, επαγγελματικών και συνεταιριστικών),  υπό την κάλυψη της ευλογίας των Αγίων και εν ονόματί τους,  αφου συνήρχοντο εκεί  (στον Άγιο Κωνσταντίνο Αράπηδες),  Σερβαίοι και Αραπαίοι,   Κοκκινοχωρίτες  (Μπουζαίοι) και Αετορραχίτες (Ζουλατικαίοι),  Λυσσαρεώτες (Μπουγιαταίοι) και Τουθοάτες (Τζιπολαίοι),  ενίοτε δε Σαρακινίτες και Οχθίτες   (Καραχασαναίοι) αλλά και Λυκουρεσαίοι.

.

Ως μεταπασχαλινή μεγάλη εορτή,  σηματοδοτεί την  απαρχή του τέλους,  του τελευταίου μήνα της άνοιξης,  για να  ακολουθήσουν οι εορτές της Πεντηκοστής και του Αγίου  Πνεύματος,  που σφραγίζουν την καταλυτική πνευματική  υπεροχή του μηνύματος της Ανάστασης,  στην φύση και την  ανθρωπότητα.

Η Ορθόδοξη Ανατολική Εκκλησία και η Ανατολική  Καθολική Εκκλησία,  τιμούν την μνήμη του Αγίου Κωνσταντίνου  και της Αγίας Ελένης,  την 21^η  Μαΐου εκάστου έτους,  για την  πολιτική στήριξή του στην Χριστιανική Διδασκαλία,  παρά το ότι  ήταν Ρωμαίος Αυτοκράτωρ και εβαπτίσθη Χριστιανός στο  τέλος της ζωής του.

.

Ο ΔΡΟΜΟΣ ΠΡΟΣ ΑΡΑΠΗΔΕΣ

Έτσι και οι πιστοί,  πρωί-πρωί,  άνοιξη γαρ,  προσκυνητές, από κάθε χωριό και ιδιαιτέρως από το δικό μας,  παίρνοντας το  δρόμο που οδηγεί στους Αράπηδες,  με συνοδό την πνοή του μυρωμένου ανοιξιάτικου αγεριού και του, «χάρμα οράν», πολύχρωμου τάπητα της γης,  από κάθε κατεύθυνση,  πεζή ή επί  όνου ή ημιόνου ή αλόγου (δεν υπήρχε αμαξιτός δρόμος τότε),  με τάματα ή προσφορές στους Αγίους,  ανά  χείρας,  ενδεδυμένοι τα καλά τους (ρούχα εποχής), συνέρρεαν

στον συνοικισμό,  προς τον Ναό, ικέτες της ευλογίας τους και μεσιτείας αυτών στον Κύριο,  ελπίζοντες στην χάριν Του, σε  ανταπόδοση υγείας και μακροημέρευσης, στην ζωή τους και  της οικογενείας τους και   αλληλοευχόμενοι «Χρόνια πολλά».

Οι γυναίκες συν τοις άλλοις,  διαρκούσης της θείας  λειτουργίας,  έζωναν κύκλω,  τον ναό,  με την λεγόμενη ζώστρα,  η  οποία ήταν σπάγκος λινός (φυτικός),  κυρίως σπάρτινος (από το  φυτό σπάρτο),  που ευδοκιμεί άφθονο στο χωριό μας,  περασμένο (αλειμμένο) με μελισσοκέρι,  για να μη σαπίζει από την υγρασία και να μυρίζει ευχάριστα,  απομακρύνοντας τα  δαιμόνια κατά την μυσταγωγία.

ΕΦΗΜΕΡΙΟΣ ΚΑΙ ΨΑΛΤΕΣ

Κατά την κατανυκτική Θεία Λειτουργία-από το 1955  μέχρι το 1974,εφημέριος του χωριού μας,  ήταν ο ιερέας  Σωτήριος Θανόπουλος-και τον πρώτο λόγο  (ας πούμε  πρωτοψάλτης) την ημέρα εκείνη,  είχε ο Ανδρέας Παγκράτης,  κάτοικος Αράπηδες,  συνεπικουρούμενος από τους Χρήστο  Παπαγεωργίου και Θοδωρή Τρουπή.  Μετά το 1974 και μέχρι σήμερα,  πολλοί εφημέριοι  ιερούργησαν στην μνήμη των Αγίων και πολλοί ιεροψάλτες,  ανήλθαν στο αναλόγιο του Ναού,  διότι έκτοτε,  άρχισε και η φθίσης της ακμής του χωριού μας και των γύρω χωριών,  η έκπτωση της αίγλης του πανηγυριού,  η παρακμή των ηθών και εθίμων που συνεδέοντο με αυτό.  Με το πέρας της λειτουργίας,  οι εκκλησιασθέντες,  αλλά και οι μη εκκλησιασθέντες, έβγαιναν στον προαύλειο του ναού χώρο,  υπό την σκιάν της υπεραιωνοβίου δρυός,  όπου κατά το έθιμο ετελείτο το πανηγύρι,  που είχε πανδημικό χαρακτήρα με συμμετοχή,  στα δρώμενα,  εμπόρων και ορχήστρας Δημοτικών τραγουδιών.

ΤΟ ΕΜΠΟΡΙΟ ΣΤΟ ΠΑΝΗΓΥΡΙ

Τα εκθέματα των εμπόρων και συγκεκριμένα των  αειμνήστων πλέον καταστηματαρχών του χωριού μας, ήταν:

Ο  Νίκος Δάρας είχε μεζέδες προσφερόμενους σε λαδόκολα, με  κρασί από κάπελη σε νταμιτζάνες .

Το ίδιο και ο Νίκος Λιατσόπουλος,  αλλά με κρασί από την Κρίκιζα και το Τρανό  Αλώνι, με επί πλέον ηδύποτα Τριαντάφυλλο ή Μπανάνα και

Λουκούμια για τις γυναίκες.

Ο Μπάρμπα Θοδωρής Τρουπής με  τον γιό του Νίκο,  επίσης είχε  μεζέδες και κρασί από κάπελη.

Ανάλογα δε βρώματα και ποτά,  είχαν ο Δημ. Βέργος ,  Πανάγος Ρουσιάς και Θάνος Μπόρας,  με επί πλέον εμπορεύματα, παντόφλες,  ρόμπες γυναικείες ή οικιακά είδη,  όπως τραπεζομάντηλα νάιλον,  σε περιορισμένη ποσότητα.

Απο την Κοκκινοράχη ερχόταν ο έμπορος και γανωματής Παναγιώτης Θανόπουλος,  με εμπορεύματα της τέχνης του,  από την Αετορράχη ο Ηλίας Παπαδημητρίου,  από την Αράχωβα  ενας γανωματής με Κρησάρες, Τρίφτες,  Λαδοφάναρα,  χτένια,  και με γλυκά Λουσίου (Κανταίφι, Μπακλαβά, Κοπεγχάγη), ο  αείμνηστος και επονομαζόμενος «Ντουρόγιαννης», Γιάννης Δ. Κουτσανδρέας,  από την περιοχή Σφυρίδα του χωριού μας.

Άτυπος επίσης πωλήτρια Χαμομηλιού ήταν η αείμνηστη  Ασήμω (Αρίσια) Χρονοπούλου σύζ. Ηλία (Σκράπα) και την ημέρα του Αγίου Κωνσταντίνου,  συνήθως,  πρωτοτρώγαμε κεράσια Αραπαίικα, τα οποία ωρίμαζαν εκεί,  πιο νωρίς,  έναντι των  Σερβαίικων,  λόγω υψομέτρου.

ΥΠΟ ΤΗΝ ΣΚΙΑΝ ΤΗΣ ΔΡΥΟΣ

Στην σκιά της υπεραιωνοβίου δρυός,  χωρίς ενισχυτές και μεγάφωνα,  με κλαρινοπαίχτη,   παλαιότερα τον Μπερδούση και αργότερα, τον Μαυρέλια (Παναγιώτη Λιακόπουλο),απο το γειτονικό Σαρακίνι Ηραίας και την κομπανία τους (Κονίδας, Φρόνιμος, Μαθιόπουλος),οι πανηγυριώτες,  κάθε ηλικίας,  Άνδρες και Γυναίκες, λίκνιζαν τα σώματά τους, κεφωμένοι, από  το κρασί,  την άνοιξη και τον έρωτα,  στους ήχους του Τσάμικου  και του Καλαματιανού,  μέχρι δείλης οψίας σούρουπο),  που  έλεγαν παλαιότερα.

Ποιός δεν έχει ακούσει για τα τσαλιμάκια του Κώστα  Παγκράτη (Ασίκη) από τους Αράπηδες και του Γιάννου Πανουσόπουλου, από το Ψάρι ή στα νεώτερα χρόνια για τα ανεπανάληπτα γλέντια και χορούς,  των Αραπαίων  (Παγκραταίων, Χρονοπουλαίων,  Χειμωνέων, Παναγοπουλαίων);

ΑΛΑΓΗ ΗΘΩΝ ΚΑΙ ΕΘΗΜΩΝ

Σήμερα, καθώς ανέβηκε το βιοτικό επίπεδο,  άλλαξαν οι μουσικές προτιμήσεις (λαϊκά τραγούδια, ζειμπέκικα, νησιώτικα, λάτιν,  κάντρι,  ξενόγλωσσα με αγγλικό στίχο), μετεβλήθησαν τα ηθικά και εθιμικά δεδομένα των περασμένων δεκαετιών, απενοχοποιήθηκαν οι υπερβάσεις και υπερβολές,  στην διασκέδαση και στη συμπεριφορά μας.  Ατόνησε η ένταση και η καθαρότητα του Δημοτικού πανηγυριού (χορός και τραγούδι), όταν και όπου διοργανώνεται,  έχει τα χαρακτηριστικά ατελούς και νοθευμένης πανηγυρικής διασκέδασης,  σε σύγκριση με εκείνη που γνωρίσαμε και ζήσαμε,  το πάλαι,  αφού δεν δίνονται και δεν προσλαμβάνονται μηνύματα,  δεν έχει κυρίαρχο  θρησκευτικό νόημα,  δεν αποτελεί σημείο αφετηρίας ή σταθμό, στη ζωή μας.

ΠΕΡΙ  ΤΟΥΣ  120 ΠΙΣΤΟΥΣ  ΦΕΤΟΣ  ΣΤΟΝ  ΑΓΙΟ-ΚΩΝΣΤΑΝΤΙΝΟ

Σήμερα, επίσης, με την αξιέπαινη και πάντοτε ευγενική φροντίδα, των εν ζωή Αραπαίων, αρκετά χρόνια πίσω,  ίσως και  είκοσι,  κάθε χρόνο,  τόσο την παραμονή όσο και ανήμερα της  εορτής του Αγίου, σε καλώς διαμορφωμένο χώρο, για όλες τις  ανάγκες των προσκυνητών,  προσφέρονται εδέσματα και κρασί  ή μπύρα ή αναψυκτικά,  έναντι συμβολικού και εθελοντικού  τιμήματος,  με μουσική υπόκρουση Δημοτικών τραγουδιών από CD ή Κασέτες και όταν ο καιρός και η διάθεση συμμαχούν,  στήνονται χοροί για μικρούς και μεγάλους.

Στην προχθεσινή, 21 Μαΐου του 2026,  εορτοπανήγυρη, προσήλθαν προσκυνητές και νοσταλγοί του λαμπρού  παρελθόντος,  στους Αράπηδες, χωριανοί και κοντοχωριανοί, από όλη την Ελλάδα,  εως 120 πιστοί,  σε πολύ καλές καιρικές  συνθήκες,  λαβόντες την ευλογία των Αγίων,  την δωρεά του  Αγίου Πνεύματος και την φιλοξενία των κατοίκων του  συνοικισμού,  με προσφορά του πανηγυριώτικου τραπεζιού, 

στην μνήμη της Γιώτας Κ. Χρονοπούλου, 

από τον σύζυγο και τα  παιδιά της και επιμέλεια των Γιώργου Γεωργακόπουλου,  Γιάννη Μ. Παγκράτη και της συζύγου του,  Γιάννη Τσαντήλα,  Λεμονιάς και Γεωργίας Παναγοπούλου.

Επί πλέον,  κληρώθηκαν λαχνοί με  αντίκρισμα  διάφορα είδη,  οικιακής χρήσης ή διατροφής.

Ευχαριστούμε,  όσους μας τίμησαν με την παρουσία  τους και τους τιμήσαμε δια της δικής μας και ιδιαιτέρως τον  ευσεβέστατο εφημέριο του χωριού μας,  γιατί χωρίς την  διακονία του,  δεν θα καθίστατο δυνατό, το πανηγυριώτικο  προσκύνημα-αντάμωμα.

ΕΠΙΛΟΓΟΣ

Με την παραπάνω αναδρομή στο παρελθόν και το σήμερα,  όσα ονομαστικά ή περιγραφικά παρέθεσα και την  ελπίδα πως,  δυνητικά,  κάποιος,  οψέποτε, μπορεί να τα αξιοποιήσει,  στο λήμμα «Σέρβου»,  εύχομαι Χρόνια Πολλά σε  κάθε Κώστα και καθεμία Ελένη,  που γιόρταζε και σε κάθε  πατριώτη,  για την ημέρα.

Εν Γαλατσίω Αττικής,  23 Μαΐου 2026

Αθανάσιος Κων. Γκούτης

(Οι φωτογραφίες  από τον φετινό εορτασμό είναι από το face book του Γ. Γεωργακόπουλου).

.

Παλιές φωτογραφίες από τον εορτασμό του Αγίου Κωνσταντίνου στους Αράπηδες (από το αρχείο του Αθαν. Γκούτη)

Από αριστερά ο  Δ. Τσαντίλης,  άγνωστος  ο Δ. Σχίζας (Μουσταφάς) ο Κώστας Γκούτης,

άγνωστος,   και  πίσω από αυτόν ο Γ. Μπουρνάς.

Επιστοφή από το πανηγύρι στους Αράπηδες (δεκαετία 1970;) 

Από αριστερά Ι. Παναγόπουλος (Πανταλέχος), Βασιλάκος Μαραγκός (Τσούρης) Γ. Δημόπουλος (Δήμας) και Θύμιος Δημητρόπουλος

(χιμ)