Η δεκαετία αυτή είναι ιδιαίτερα σημαντική για την ιστορία του Τόπου μας, γιατί έγινε η έναρξη των εργασιών για τον περίλαμπρο μητροπολιτικό μας Ναό «Η ΚΟΙΜΗΣΙΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΌΚΟΥ», που προβάλλει εντυπωσιακά στο κέντρο του χωριού μας Σέρβου (πλατεία «Ράχης»). Πρόκειται για έναν Ναό κόσμημα, που τον χαίρονται όλοι οι πατριώτες απανταχού της γης και τον θαυμάζουν οι επισκέπτες. Ο Ναός λειτουργεί από τα πρώτα έτη της δεκαετίας του 1960, εναλλακτικά με τον Ναό της ΖΩΟΔΟΧΟΥ ΠΗΓΗΣ, ο οποίος είχε χτιστεί 60 χρόνια νωρίτερα, το 1872. Στα 96 χρόνια που πέρασαν από το 1930 κατά περιόδους γίνονταν διάφορες εργασίες, ανάλογα με τις οικονομικές δυνατότητες που υπήρχαν, και σήμερα μπορούμε να θεωρήσουμε πως έχουν ολοκληρωθεί οι εντελώς απαραίτητες.
Εξίσου σημαντικό έργο αυτής της δεκαετίας, αν όχι σημαντικότερο, είναι η έναρξη εργασιών για την κατασκευή του νέου σχολικού κτιρίου του χωριού μας, που ολοκληρώθηκαν οι εργασίες το 1952, ώστε να μπορεί να λειτουργήσει. Πράγματι λειτούργησε επί 34 έτη (έκλεισε οριστικά το 1986, λόγω έλλειψης μαθητών). Πριν λίγα χρόνια ανακατασκευάστηκε το κτίριο που βρισκόταν στα όρια κατάρρευσης, με προοπτική να μετατραπεί σε ξενώνα για άτομα ειδικών κατηγοριών. Δυστυχώς όμως δεν ολοκληρώθηκαν ακόμη οι εργασίες και παραμένει ημιτελές!
Το έργο της εκκλησίας.
Περί το τέλος του 1929 η Γ.Σ. του Συνδέσμου εκλέγει πρόεδρο τον Μαρίνο Γκούτη (πρώτη φωτογραφία), έμπορο στον Πειραιά, και αποφασίζει να γίνει έναρξη των εργασιών οικοδόμησης του Ναού στο χωριό, αφού είχαν γίνει όλες οι απαιτούμενες προεργασίες. Προς τούτο αποφασίζεται να μεταβεί στο χωριό ο πρόεδρος με αντιπροσωπεία, και σε συνεργασία με την εκεί Επιτροπή να διενεργήσουν μειοδοτικό διαγωνισμό. Δυστυχώς όμως κανένας εργολάβος δεν εμφανίσθηκε διαθέσιμος να αναλάβει την εκτέλεση του έργου. Κατόπιν τούτου, αποφασίζεται να ανατεθεί η επίβλεψη και γενικά η μέριμνα και η ευθύνη κατασκευής του έργου στον εμπειροτέχνη πατριώτη Ιωάννη Κλεισούρα, που διέμενε στη Δημητσάνα, υπό την καθοδήγηση του μηχανικού και αντί μηνιαίου μισθού. Τη γενική εποπτεία θα είχε η Επιτροπή του χωριού σε συνεργασία με το Σύνδεσμο.
Έτσι, το Πάσχα του 1930 κατεδαφίζεται ο μικρός ιστορικός Ναός, που υπήρχε εκεί για εξακόσια περίπου χρόνια και τα υλικά μεταφέρθηκαν στο κοιμητήριο του χωριού «μπουλούτσου», όπου χτίστηκε ο γνωστός μας Ναός των Αγίων Θεοδώρων.
Σε κλίμα ενθουσιασμού και προσφοράς προσωπικής εργασίας και όποιας οικονομικής δυνατότητας είχε ο κάθε πατριώτης, άρχισαν οι εργασίες, χωρίς να λείπουν οι δυσκολίες και τα προβλήματα. Οι σερβαίοι μαστόροι (ενδεχομένως και κάποιοι ξένοι) διαχρονικά διέθεσαν όλη τους την τέχνη, την αγάπη και την θρησκευτική τους πίστη, και έτσι δημιουργήθηκε αυτό «το έργο τέχνης» που το βλέπουμε, το χαιρόμαστε εμείς σήμερα και θα το χαίρονται για πάντα οι επόμενες γενιές (φωτογραφία Ναού στη σημερινή του μορφή).
Με την έναρξη των εργασιών στο χωριό, στον Πειραιά γίνεται Γ. Συνέλευση (21.5.30) του Συνδέσμου και χωρίς καμία αντίρρηση εγκρίνονται όλες οι ενέργειες του Συμβουλίου. Το ΔΣ προτείνει να αγοραστεί κάρο για τη μεταφορά των υλικών, κυρίως των τεράστιων ογκόλιθων από το νταμάρι που ήταν στην περιοχή του βουνού, πάνω από την Τρανηβρύση.
Οι εργασίες έγιναν με εντατικό ρυθμό υπό την καθοδήγηση του μηχανικού (δυστυχώς δεν γνωρίζουμε το όνομά του) και την καθοδήγηση του Ι. Κλεισούρα, ο οποίος φαίνεται πως, εκτός από τη μαστορική τέχνη που γνώριζε πολύ καλά, διέθετε και φαντασία για τη δημιουργία ενός τέτοιου έργου. Σε ένα χρόνο περίπου (29 Μαρτίου 1931), γίνεται νέα Γ. Συνέλευση του Συνδέσμου στον Πειραιά για ενημέρωση των πατριωτών από τον πρόεδρο Μ. Γκούτη τόσο για την εξέλιξης των εργασιών όσο και για έλεγχο της υπάρχουσας οικονομικής κατάστασης. Από όσα ανέφερε ο πρόεδρος και ο ταμίας τα μέχρι εκείνη τη στιγμή έσοδα ήσαν 115.843 δρχ. και τα έξοδα 109.433 δρχ., με υπόλοιπο ταμείου 6.410 δρχ.
Στο χρόνο αυτό το κτίσμα έφθασε σε ύψος 1,5 περίπου μέτρο (σε άλλα σημεία περισσότερο και σε άλλα λιγότερο) και εκεί οι εργασίες περιορίστηκαν σημαντικά, κυρίως λόγω έλλειψης χρημάτων, αλλά και της επιτακτικής ανάγκης κατασκευής Δημοτικού Σχολείου και στη συνέχεια διάνοιξης του γνωστού δρόμου Σαρρά-Σέρβου, έργα που προφανώς είχαν προτεραιότητα, μιας και Ναός υπήρχε στο χωριό, για την εκτέλεση των θρησκευτικών καθηκόντων των πατριωτών. Το κτίσμα παρέμενε ημιτελές για 2-3 χρόνια και τον Δεκέμβριο του 1934 αποφασίζεται από το Σύνδεσμο να τοποθετηθούν όσα αγκωνάρια ήσαν έτοιμα και να μη συνεχισθούν προς το παρόν οι εργασίες. Την προηγούμενη χρονιά (1933) είχε αποσταλεί στο χωριό μηχανικός (ονόματι Βουρβούρης, που πιθανόν ήταν και ο σχεδιαστής του Ναού) για έλεγχο κάποιας ρωγμής, που δεν θεωρήθηκε σημαντικό πρόβλημα και συστήθηκε η ενίσχυση της βάσης με μπετό.
Το έργο του σχολείου
Αφού ανεστάλησαν οι εργασίες για την εκκλησία, όλοι οι πατριώτες επικέντρωσαν το ενδιαφέρον τους στην κατασκευή του σχολείου. Έτσι, ο Σύνδεσμος έστειλε 10.000 δραχμές στο χωριό για αγορά οικοπέδου για το σχολείο και πρόσφερε τον ασβέστη από το καμίνι της εκκλησίας. Τον Μάιο του 1935 έγινε η Γενική Συνέλευση του Συνδέσμου, με πρόεδρο τον Π. Μανιάτη που είχε διαδεχθεί τον Μαρίνο Γκούτη, στα γραφεία της Αρκαδικής Ομοσπονδίας, στην Αθήνα.
Στη Συνέλευση αυτή παραβρέθηκε και ο γιατρός Ι. Δημόπουλος, που μίλησε με πολύ ενθουσιασμό για την κατασκευή νέου σχολείου στο χωριό, αφού το παλιό ήταν ακατάλληλο και ανεπαρκέστατο. Η Γ. Σ. τον εξέλεξε πρόεδρο, θέση στην οποία βρέθηκε συνολικά για 21 χρόνια, με διαδοχικές αποφάσεις των Γ. Σ.
Ο πατριώτης αυτός πρόσφερε πάρα πολλά στο χωριό, στα 21 χρόνια που ηγήθηκε του Συνδέσμου και έχω τη γνώμη πως είναι κρίμα που δεν υπάρχει μια προτομή του, σε κάποιο κεντρικό σημείο του χωριού, για να θυμίζει στους πατριώτες (και όχι μόνο) την αξία της εθελοντικής προσφοράς και αποφασιστικότητας. Πάντως στα πρακτικά του Συνδέσμου, πριν μερικά χρόνια, υπάρχει σχετική απόφαση. Πέραν της συλλογικής του προσφοράς, θεωρώ πως ο γιατρός Ι. Δημόπουλος απετέλεσε πρότυπο για τους πατριώτες και για την επιστημονική του καταξίωση, και έχω τη γνώμη πως αυτό δεν μπορεί να είναι άσχετο από το γεγονός πως πάνω από 120 Σερβιωτόπουλα ακολούθησαν το παράδειγμά του και έγιναν γιατροί. Ας σημειωθεί πως ο ίδιος δεν είχε κανένα απολύτως όφελος από τους πατριώτες, αφού δεν ασκούσε ελεύθερο επάγγελμα (ήταν καθηγητής Ιατρικής, στην Υγειονομική Σχολή) και στο χωριό δεν είχε δικό του σπίτι και έμενε σε συγγενείς.
Για την κατασκευή του σχολείου στο χωριό ο δυναμικός και αλτρουιστής γιατρός (διπλανή φωτογραφία) συγκέντρωσε χρήματα (από εράνους και συνεισφορές πατριωτών) και με τη βοήθεια κρατικής επιχορήγησης προώθησε τις εργασίες κατασκευής, με τη συμμετοχή φυσικά και προσωπική εργασία όλων των Σερβαίων. Επανειλημμένα είχε επισκεφθεί το χωριό και σε συνεργασία με την σχολική εφορεία βρήκαν οικόπεδο και άρχισαν εργασίες για την ανέγερση του νέου διδακτηρίου. Τα πρώτα χρήματα συγκεντρώθηκαν από εισφορές των πατριωτών, ενώ παράλληλα υπήρξε και κρατική επιχορήγηση διαχρονικά (50.000 το 1932, 50.000 το 1936 και 100.000 το 1938).
Με τα πρώτα χρήματα αγοράστηκε το οικόπεδο, έγινε η τοιχοποιία και έπεσε η πλάκα από μπετόν αρμέ, με συμμετοχή, όπως χαρακτηριστικά αναγράφεται στα πρακτικά: «απάντων των πατριωτών συν γυναιξί και τέκνοις».
( Στη φωτογραφία το σχολείο περί το τέλος της δεκαετίας του 1950 με 180 περίπου μαθητές)
.Ευεργέτες του χωριού.
Στα πρακτικά του Συνδέσμου αναφέρονται 4 πατριώτες που ανακηρύχτηκαν «ευεργέτες», για τη χρηματική τους προσφορά στο Σύνδεσμο, όταν ξεκίνησε το έργο της εκκλησίας. Ήσαν οι:
*Ηγούμενο Δαβίδ Δημόπουλος (αδερφός του γιατρού). Απέστειλε 20.000 δρχ.
* Ηλίας Δημόπουλος. Απέστειλε από την Αμερική 12.500δρχ.
*Ο γιατρός Ι. Δημόπουλος, έστειλε 3.000 δρχ. από την Φλώρινα που βρισκόταν και ο
*Ηλίας Ν. Λιατσόπουλος πρόσφερε επίσης 3.000 δρχ.
Άλλα ενδιαφέροντα της δεκαετίας του 1930.
*Τον Νοέμβριο του 1931 ο Παπαναστάσης (Αναστάσιος Φ. Σχίζας) χειροτονήθηκε ιερέας και τοποθετήθηκε στο χωριό.
*Ο Σύνδεσμος πρόσφερε 500 δραχμές για την ενίσχυση του μαθητικού συσσιτίου στο χωριό και 400 δρχ. για την περίφραξη του τάφου (στο Α΄ νεκροταφείο Αθηνών) του πρόωρα χαμένου πρώτου γιατρού του χωριού, Γεωργίου Ι. Μπόρα. Επίσης αποφασίσθηκε να ορισθούν αντιπρόσωποι στην Αρκαδική Ομοσπονδία οι Π. Μανιατόπουλος και Κ. Γκούτης.
*Το 1934 αποφασίζεται η υπαγωγή του χωριού στα Λαγκάδια, από δικαστικής πλευράς.
*Από το 1936 μέχρι το 1947 (11 χρόνια) δεν υπάρχουν καταγεγραμμένα πρακτικά στο βιβλίο των Συνελεύσεων του Συνδέσμου, προφανώς λόγω των γνωστών γεγονότων εκείνης της περιόδου (κατοχή, εμφύλιος), που όλες οι Συλλογικές δραστηριότητες είχαν ατονήσει.
Η επόμενη καταγεγραμμένη Συνέλευση είναι στις 16 Μαρτίου του 1947, με την παρουσία 33 πατριωτών. Ακολούθησαν αρχαιρεσίες και επανεξελέγη πρόεδρος ο Ι. Δημόπουλος.
Συμπερασματικά
Η δεκαετία του 1930 μπορεί να θεωρηθεί καλή περίοδος για το χωριό μας, κυρίως γιατί δεν υπήρξε πόλεμος με θύματα, όπως τις προηγούμενες δεκαετίες. Επί πλέον ξεκίνησαν δύο σημαντικά έργα στο χωριό, η κατασκευή του Ναού «Κοίμησις της Θεοτόκου» και το νέο σχολικό κτίριο, που έδωσαν διαφορετική πνοή στους πατριώτες και τους ενθάρρυναν για νέες δημιουργίες.
Πέραν αυτών, το επίπεδο ζωής των πατριωτών βελτιώθηκε αρκετά, αφού αρκετοί πατριώτες που έφυγαν για το εξωτερικό ή τις μεγάλες πόλεις της Ελλάδος (είτε ως μόνιμοι κάτοικοι, είτε για περιοδική εργασία) βοηθούσαν οικονομικά τους δικούς τους, και αυτό συνέβαλε, πλέον των άλλων, και στο να πηγαίνουν περισσότερα παιδιά στο δημοτικό σχολείο και στη συνέχεια στο γυμνάσιο, με τα γνωστά ευεργετικά επακόλουθα.
Χ. Ι. Μαραγκός
