Χ. Ι. Μαραγκός
Οι 2 προηγούμενες δεκαετίες
Σε δύο προηγούμενα άρθρα μου, στην ιστοσελίδα servou.gr, αναφέρθηκα σε γενικές γραμμές στη ζωή στο χωριό μας τις 2 πρώτες δεκαετίες του 20ου αιώνα, ενώ παράλληλα σχολίασα και θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος και όχι μόνο για τους πατριώτες. Η ζωή στο χωριό Σέρβου 1910-1920.
Όπως περιέγραψα στην πρώτη δεκαετία η ζωή κυλούσε ήρεμα στο χωριό, αφού δεν συνέβησαν ιδιαίτερα γεγονότα, ενώ στη δεύτερη οι συνθήκες ήσαν διαφορετικές, κυρίως λόγω θυμάτων πολέμου, με 5 θανάτους πατριωτών στους βαλκανικούς πολέμους, 11 στον Α΄ Παγκόσμιο Πόλεμο, και τουλάχιστον 5 θανάτους συνεπεία της Ισπανικής γρίπης. Οι 21 αυτοί θάνατοι δημιούργησαν ένα βαρύ κλίμα και βουβό πόνο των πατριωτών, που επηρέασε, λίγο-πολύ, όλους τους κατοίκους της μικρής μας κλειστής κοινωνίας αλλά και τους απανταχού Σερβαίους.
Η δεκαετία του 1920.
Η δεκαετία αυτή χαρακτηρίστηκε από δύο ιδιαίτερα σημαντικά γεγονότα, για το χωριό και τους πατριώτες. Το ένα ήταν πολύ δυσάρεστο και το άλλο πολύ ευχάριστο. Το πρώτο αφορά σε 11 στρατευμένους ήρωες πατριώτες, που σκοτώθηκαν στον πόλεμο της μικρασιατικής εκστρατείας και το δεύτερο έχει σχέση με την ίδρυση του Συνδέσμου μας.
. 1. Σερβαίοι, θύματα πολέμου της μικρασιατικής εκστρατείας.
Μετά τη λήξη του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου το 1918, ελληνικά στρατεύματα κατευθύνθηκαν προς την Μικρά Ασία, μετά από συμφωνία των νικητών συμμάχων, στους οποίους ανήκε και η Ελλάδα, με κύριο σκοπό την εκεί τήρηση της τάξεως και την προστασία των ελληνικών πληθυσμών. Για δύο σχεδόν χρόνια δεν υπήρχαν ιδιαίτερες ελληνοτουρκικές πολεμικές συρράξεις στην περιοχή, πλην απλών αψιμαχιών. Στη συνέχεια άρχισαν οι πολεμικές επιχειρήσεις με προέλαση του ελληνικού στρατού στη Μικρά Ασία στις 9-6-1920, ενώ οι Γάλλοι και Ιταλοί που βρίσκονταν στην περιοχή τα «βρήκαν» τρόπον τινά με τους Τούρκους και δεν στήριξαν τους Έλληνες, προς επιβεβαίωση της γνωστής ρήσης «μεταξύ κρατών δεν υπάρχουν φιλίες, υπάρχουν κοινά συμφέροντα!»
Οι κύριες πολεμικές συγκρούσεις μεταξύ ελλήνων και Τούρκων έλαβαν χώρα την επόμενη χρονιά (1921), και ιδιαίτερα την περίοδο από τον Μάρτιο έως τον Αύγουστο. Στο διάστημα αυτό έχασαν τη ζωή τους ο Σερβαίος λοχαγός Δημήτριος Τρουπής του Θεοδώρου (εγγονός του ήρωα της ελληνικής επανάστασης Βασιλείου Τρουπή) και 8 στρατιώτες, ενώ την επόμενη χρονιά σκοτώθηκε ένας ακόμη πατριώτης, ο Ιωάννης Γρέκης και την μεθεπόμενη (1923) πέθανε από τα τραύματα του στο νοσοκομείο της Δράμας ο Βασίλης Μαραγκός. Σύνολο 11 πατριώτες νεκροί (χώρια οι τραυματίες) από τους 60 και πλέον Σερβαίους κληρωτούς και επίστρατους που πολέμησαν ηρωικά και με αυτοθυσία σε αυτόν τον άτυχο ελληνοτουρκικό πόλεμο.
Αναλυτικά τα 11 θύματα από το χωριό μας, αυτού του πολέμου (με χρονολογική σειρά απώλειας της ζωής τους), ήσαν:
1) Στρ. Σχίζας Άγγελος του Nικολάου (14-3-1921)
2) Στρ. Τρουπής Παναγιώτης του Ιωάννου (16-3-1921)
3) Στρ. Βέργος Γεώργιος του Διονυσίου (7-7-1921)
4) Λοχαγός Τρουπής Δημήτριος του Θεοδώρου (12-8-1921)
5) Στρ. Γρέκης Παναγιώτης του Ιωάννου (15-8-1921).
6) Στρ. Παναγόπουλος Φώτιος του Ηλία (16-8-1921).
7) Στρ. Παναγόπουλος Παναγιώτης του Κωνστ. (18-8-1921),
8) Στρ. Μπόρας Ηλίας του Ιωάννου (29-8-1921)
9) Στρ. Παγκράτης Ηλίας του Κωνσταντίνου (30-8-1921)
Την επόμενη χρονιά (1922) σκοτώθηκε ο.
10) Στρ. Γρέκης Ιωάννης του Κωνσταντίνου (18-81922) και
το 1923 πέθανε στο Στρ. Νοσ. της Δράμας από τα τραύματα και τα δεινά του πολέμου ο
11) Στρ. Μαραγκός Βασίλειος του Χαραλάμπους.
(Η προτομή της φωτογραφίας έχει στηθεί στην κεντρική πλατεία του χωριού και άπτεται της μάντρας του πατρικού σπιτιού του λοχαγού. Το κόστος και την όλη διαδικασία τοποθέτησης ανέλαβε ο ιατρός Γ. Θ. Τρουπής, εγγονός του αδερφού του λοχαγού).
(Όλα τα στοιχεία για τους Σερβαίους θύματα αυτού του πολέμου, προέρχονται από το άρθρο του στρατηγού ε.α. Χ. Αθ. Μαραγκού, που είναι δημοσιευμένο στην ιστοσελίδα servou.gr (ιστορία) και μπορείτε να το διαβάσετε στο σύνδεσμο: Πεσόντες Σερβαίοι στη Μικρασιατική Εκστρατεία (1919-1922)
Ο πόλεμος αυτός ήταν εξαιρετικά επιζήμιος για τη χώρα μας, όχι μόνο για τον τεράστιο αριθμό νεκρών και τραυματιών (οι νεκροί υπολογίζονται σε 25.000-50.000 και οι τραυματίες σε 75.000 περίπου) αλλά και για την τεράστια και ολική καταστροφή των ελληνικών περιουσιών, τον ξεριζωμό και την προσφυγιά του ελληνικού πληθυσμού της Μικράς Ασίας.
Σημαντικό ρόλο σε αυτή την ήττα έπαιξε και η αστάθεια του πολιτικού συστήματος στην Ελλάδα, αρκεί να σκεφθεί κανείς το «διχασμό» που προηγήθηκε και γενικά τις διενέξεις μεταξύ «Βενιζελικών» και «Βασιλικών» (απόπειρα δολοφονίας του Βενιζέλου στο Παρίσι) καθώς και οι διαφορές ανώτατων αξιωματικών, σε επίπεδο τακτικής πολέμου. Αρκεί να σημειωθεί πως στις εκλογές του 1920 ο πρωθυπουργός Βενιζέλος δεν εξελέγη ούτε καν βουλευτής (λόγω ενός ιδιόρρυθμου εκλογικού συστήματος).
Για να καταλαγιάσει κάπως ο φανατισμός και ο αναβρασμός που επικρατούσε τότε στην ελληνική κοινωνία, και για να αποδοθούν οι ευθύνες για την μεγάλη αυτή αποτυχία, και την καταστροφή της Σμύρνης (είχε τότε 140.000 έλληνες σε σύνολο 270.000 πληθυσμού), έγινε η γνωστή ΕΚΤΕΛΕΣΗ των 6 στο ΓΟΥΔΙ, επί συνόλου 8 καταδικασθέντων, που θεωρήθηκαν πρωταίτιοι αυτής της κατάστασης, παρά την προσπάθεια της Αγγλίας να ματαιώσει αυτή την εκτέλεση ((για δικούς της προφανώς λόγους). (Γεώργιος Χατζανέστης, διοικητής της στρατιάς της Μικράς Ασίας, Δημήτριος Γούναρης, πρώην πρωθυπουργός, Μιχαήλ Γούδας, υποναύαρχος και πρώην υπουργός, Ξενοφών Στρατηγός, υποστράτηγος και πρώην υπουργός, Νικόλαος Στράτος, πρώην πρωθυπουργός, Πέτρος Πρωτοπαπαδάκης, πρώην πρωθυπουργός, Νικόλαος Θεοτόκης και Γεώργιος Μπαλτατζής, υπουργοί επί των στρατιωτικών και οικονομικών στην κυβέρνηση Γούναρη αντίστοιχα).
Η συνθήκη της Λωζάνης
Την επόμενη χρονιά από τη μικρασιατική καταστροφή, υπεγράφη η συνθήκη της Λωζάνης (24-6-1923), που τόσο συχνά ακούμε στις μέρες μας από τα μέσα ενημέρωσης. Η συνθήκη αυτή καθόριζε τα όρια και τα δικαιώματα της σύγχρονης Τουρκίας. Σε ότι μας αφορά και σε γενικές γραμμές στην Τουρκία ανήκε πλέον η Σμύρνη, η ανατολική Θράκη, η Ίμβρος και η Τένεδος. Τα δωδεκάννησα δόθηκαν στους Ιταλούς και η Κύπρος παραχωρήθηκε στους Άγγλους. Επί πλέον, με την ίδια συνθήκη έγινε η γνωστή ανταλλαγή πληθυσμών (1.650 έλληνες χριστιανοί -τούρκοι υπήκοοι- ήρθαν στην Ελλάδα και 670.000 μουσουλμάνοι έφυγαν από την Ελλάδα για την Τουρκία). Επίσης συμφωνήθηκε η «μη εγκατάσταση ναυτικής βάσεως» κάποιων νησιών του Αιγαίου, αυτό που σήμερα αναφέρεται ως «αποστρατιωτικοποιημένη» ζώνη. Πάντως, 125.000 Έλληνες παρέμειναν στην Κωνσταντινούπολη (σήμερα αριθμούν 2.000-3.000) και άλλες περιοχές και 110.000 μουσουλμάνοι παρέμειναν στη δυτική Θράκη.
2) Η ίδρυση του Συνδέσμου μας.
Τα πρώτα χρόνια της δεκαετίας του 1920, αρκετοί πατριώτες βρέθηκαν στον Πειραιά και στην Αθήνα (συνήθως πηγαινοέρχονταν στο χωριό) και δραστηριοποιήθηκαν με επιτυχία στο εμπόριο και σε άλλους τομείς επιχειρηματικότητας. Γνωρίζοντας πολύ καλά τις άσχημες συνθήκες του χωριού και τις ανάγκες που υπήρχαν, σκέφτηκαν να ιδρύσουν ένα Σύνδεσμο με σκοπό να βοηθήσουν όσο μπορούσαν το χωριό τους και να ενισχύσουν τους μεταξύ τους δεσμούς, ώστε να μην αποξενωθούν, ιδίως αυτοί που έφευγαν για άλλα μέρη, εντός και εκτός Ελλάδος, για μια καλύτερη ζωή.
Έτσι, καμιά δεκαριά πατριώτες συναντήθηκαν στον Πειραιά στις 7 Νοεμβρίου του 1922, στην ακτή Μιαούλη, και αποφάσισαν να ιδρύσουν ένα πατριωτικό Σύνδεσμο. Εξέλεξαν μια τριμελή επιτροπή από τους Βασίλειο Κ. Μαραγκό και τα αδέλφια Γεώργιο και Ευθύμιο Θ. Τρουπή, στην οποία ανέθεσαν την σύνταξη του «Ιδρυτικού» και του καταστατικού του Συνδέσμου. Πράγματι σε δυο εβδομάδες η επιτροπή ολοκλήρωσε το έργο της και ακολούθησε Γενική Συνέλευση. Εκεί αποφασίστηκε το όνομα του Συνδέσμου
ΣΥΝΔΕΣΜΟΣ ΤΩΝ ΕΝ ΠΕΙΡΑΙΕΙ ΑΘΗΝΑΙΣ
ΚΑΙ ΑΠΑΝΤΑΧΟΥ ΣΕΡΒΑΙΩΝ
''Η ΚΟΙΜΗΣΙΣ ΤΗΣ ΘΕΟΤΟΚΟΥ''.
Όπως αναφέρεται στο Ιδρυτικό στα πρώτα άρθρα του καταστατικού, σκοπός του σωματείου ήταν:
1) η αλληλοβοήθεια των μελών του και
2) η εκτέλεση επωφελών έργων, εις την ιδιαιτέραν αυτών πατρίδα.
Στις αρχαιρεσίες που ακολούθησαν ομόφωνα εξελέγησαν:
* πρόεδρος ο Γεώργιος Γ. Τρουπής
* Γραμματέας ο Παναγιώτης Δ. Μανιάτης ή Μανιατόπουλος (σερβόγμπρος από Λαγκάδια).
Τακτικά μέλη εξελέγησαν οι:
*Νικόλαος Ηλ. Λιατσόπουλος,
*Αθανάσιος Χ. Παναγόπουλος,
*Αναστάσιος Ι. Τρουπής,
*Μαρίνος Ηλ. Γκούτης και
*Βασίλειος Κ. Μαραγκός.
Το πρώτο και κύριο θέμα του Συνδέσμου, που ενδιέφερε και συνέδεε όλους τους πατριώτες, ήταν το χτίσιμο ενός επιβλητικού Ναού στο κέντρο του χωριού, στη θέση που υπήρχε ένα μικρό εκκλησάκι στην πλατεία της «Ράχης». Έτσι στις 4 Μαρτίου του 1923 συναντήθηκαν τα μέλη του ΔΣ στο κατάστημα του Ευθυμίου Θ. Τρουπή, στη λεωφόρο Σωκράτους στον Πειραιά, συζήτησαν λεπτομέρειες για το θέμα αυτό και αποφάσισαν την εκλογή μιας τριμελούς επιτροπής στο χωριό, με την οποία θα βρίσκονταν σε στενή συνεργασία.
Τακτικά μέλη της επιτροπής αυτής ορίστηκαν οι:
*Αθανάσιος Π. Στρίκος,
*Φώτιος Αν. Σχίζας,
*Αλέξιος Δ. Δημόπουλος και ταμίας για την συγκέντρωση χρημάτων ο
*Αναστάσιος Χ. Κωνσταντόπουλος.
Παράλληλα αποφασίστηκε να γίνουν ενέργειες για συγκέντρωση χρημάτων και ειδικότερα να σταλούν ενημερωτικές επιστολές σε πατριώτες που έμεναν στην Αμερική και αλλού, σχετικά με το θέμα. Σε 2 χρόνια ο Σύνδεσμος κινητοποιήθηκε και κατάφερε να συγκεντρώσει από συνδρομές, προσφορές και τόκους 40.000 δραχμές. Οι προσπάθειες συνεχίστηκαν σε έντονο βαθμό και το ΔΣ αποφάσισε την αποστολή επιστολής στην επιτροπή του χωριού, με την εντολή διενέργειας εράνου. Έτσι, στο τέλος του 1927, πέντε χρόνια δηλαδή μετά την ίδρυση του Συνδέσμου και με πρόεδρο πάντα τον Γ. Γ. Τρουπή, είχαν συγκεντρωθεί 84.090 δραχμές.
Από τον Μάρτιο αυτού του έτους (1927) άρχισαν ουσιαστικά οι διαδικασίες ανέγερσης του Ναού. Έτσι διατέθηκαν 4.000 δρχ. σε μηχανικό για τα σχέδια της εκκλησίας και 8.214 δρχ. για διάφορες προκαταρκτικές εργασίες στο χωριό (καμίνι για τον ασβέστη κλπ), από την εκεί επιτροπή. Στη συνέχεια ο πρόεδρος με τον ταμία και τον γραμματέα μετέβησαν στο χωριό για να συζητήσουν με την επιτροπή τα διάφορα θέματα, κυρίως τη δυνατότητα διενέργειας δημοπρασίας του έργου και να ζητήσουν από την Επισκοπή την άδεια κατεδάφισης της παλαιάς εκκλησίας και την ανέγερσης της νέας.
Οι προσπάθειες συνεχίστηκαν τα 2 επόμενα έτη, χωρίς να λείπουν φυσικά και διαφωνίες, τόσο στο ΔΣ όσο και μεταξύ του Συνδέσμου και της επιτροπής του χωριού.
Τον Ιούνιο του 1929 παραιτείται από πρόεδρος ο Γ. Γ. Τρουπής, (ήταν από τον κλάδο των Τρουπαίων με το παρατσούκλι «Γκράβαρης», όπως και οι άλλοι Τρουπαίοι, που αναφέρονται στο κείμενο).
(Στη διπλανή φωτογραφία είναι με τη μητέρα του)
( Ο Γ. Γ. Τρουπής ήταν επιτυχημένος έμπορος, καλά αποκατεστημένος, που διέθετε και ...εξοχική βίλα στο Ηράκλειο Αττικής!)
Στις εκλογές του Νοεμβρίου εκλέγεται νέος πρόεδρος του Συνδέσμου ο Μαρίνης Γκούτης. Το νέο προεδρείο προγραμματίζει να γίνει κατεδάφιση της παλαιάς εκκλησίας πριν το Πάσχα του 1930. Επίσης, ένα άλλο σοβαρό θέμα που δημιουργήθηκε ήταν το μέγεθος της εκκλησίας, το οποίο στα σχέδια ξεπερνούσε κάπως τις δυνατότητες του οικοπέδου, σε σχέση και με την σταθερότητα του εδάφους. Για να μη μικρύνει η εκκλησία αποφασίσθηκε να ζητηθεί από τον Γ. Λίτσα (σερβόγαμπρος των Μαραγκαίων) που είχε το σπίτι προς την βόρεια πλευρά (ιδιοκτησίας σήμερα Ν. Μπόρα), να προσφέρει μέρος από την αυλή του και επί πλέον να μην γίνουν σκαλοπάτια στη βόρεια έξοδο, όπως προέβλεπε το σχέδιο. Πράγματι ο καλός πατριώτης πρόσφερε το απαιτούμενο μέρος από την αυλή του και έτσι δεν μίκρυνε η εκκλησία. Ας σημειωθεί πως και ο εγγονός αυτού Νικόλαος Δ. Μπόρας, ιδιοκτήτης σήμερα του σπιτιού, πρόσφερε επί πλέον χώρο από την αυλή του σπιτιού του, για να μπορεί να διέρχεται από εκεί αυτοκίνητο για το επάνω χωριό. Αξιέπαινες πράξεις και του παππού και του εγγονού.
Τον Μάρτιο λοιπόν του 1930, πριν αρχίσει η κατεδάφιση του παλιού Ναού, το ταμείο του Συνδέσμου είχε
95.177 δρχ. έσοδα, 8.080 δρχ. έξοδα και υπόλοιπο ταμείου 87.080 δρχ.
Η συνέχεια για την εκκλησία στο επόμενο άρθρο της δεκαετίας του 1930.
Ο θάνατος του Παππα-Δημήτρη.
Ένα ακόμη σημαντικό γεγονός που συνέβη σε αυτή τη δεκαετία στο χωριό μας ήταν ο θάνατος του παππα-Δημήτρη (1927), δυναμικού ιερέα, που χειροτονήθηκε στη Μητρόπολη Αθηνών (όπως και ο πατέρας του) και ιερούργησε στο χωριό επί 44 έτη.
Ξεχωριστή και πολύπλευρη προσωπικότητα ο παππα-Δημήτρης, εργατηγός και πανέξυπνος, απέκτησε 7 κόρες και έναν γιο, τον Παναγιώτη, ο οποίος διετέλεσε πρόεδρος του χωριού, αλλά δυστυχώς πέθανε πολύ νέος, σε ηλικία μόλις 38 ετών.
Ο παππα-Δημήτρης ήταν δισέγγονος του παππα-Νικολάκη Μαραγκού (1770-1830) και γιος του παππα-Νικολάου Μαραγκού (1820-1964), που στη μνήμη του παππού του άλλαξε το επώνυμό του σε Παπανικολάου. Και οι 3 αυτοί ιερείς λειτούργησαν στο χωριό συνολικά περί τα 90 χρόνια, ενώ παράλληλα ασκούσαν άτυπα και το ρόλο του δασκάλου. Επίσης ο γιος του παππα-Νικολάκη Μαραγκού, Κωστής και ο γιός του παππα-Δημήτρη, Νικόλαος, ήσαν ψάλτες επί σειρά ετών στις εκκλησίες του χωριού.
Αιωνία η μνήμη όλων.
Ιερέας Σέρβου Παππα-Δημήτρης
1848-1927
